Κάποτε στα Κύθηρα, οι άνθρωποι ήξεραν να βρίσκουν στη φύση όσα χρειάζονταν για την καθημερινότητά τους, ακόμη και την κόκκινη βαφή των πασχαλινών αυγών, δεν ήταν κάτι που αγόραζαν, αλλά κάτι που μάζευαν με τα χέρια τους από τη γη.
Το ριζάρι, μια ρίζα που συναντάται κυρίως σε μέρη με υγρασία, ήταν το μυστικό για το βαθύ κόκκινο χρώμα. Το φυτό ξεχωρίζει από το πράσινο ελαφρώς χνουδωτό φύλλωμά του και για όσους γνώριζαν, δεν ήταν δύσκολο να το εντοπίσουν.
Η διαδικασία, όπως τη θυμούνται ακόμη οι παλαιότεροι, ήταν απλή αλλά συγκεκριμένη. Ξέθαβαν τη ρίζα από το χώμα, τη καθάριζαν καλά από τα χώματα, τη έσπαγαν με τα χέρια τους σε κομμάτια για να «ανοίξει» ή την έκοβαν κομμάτια και στη συνέχεια τη έβραζαν μέσα σε νερό, αφήνοντάς την να βράσει και να βγάλει το χρώμα της. Όταν κρύωνε σε αυτό το χρωματιστό πλέον νερό έβαζαν τα αυγά για να βράσουν. Ωστόσο κάποιοι υποστηρίζουν πως καλύτερο αποτελεσμα υπάρχει άταν βάλει κανείς τα κομμάτια της ρίζας και τα αυγά να βράσουν μαζί ταυτόχρονα για αρκετή ώρα.
Το αποτέλεσμα δεν ερχόταν αμέσως·όπως στις έτοιμες βαφές του εμπορίου σήμερα, χρειαζόταν υπομονή, αλλά και τη σωστή αναλογία. Για να πετύχουν ένα βαθύ κόκκινο χρησιμοποιούσαν αρκετή ποσότητα ρίζας και όχι πολλά αυγά, ούτε αυγά με πολύ άσπρο τσόφλι, ώστε το φυσικό χρώμα να “πιάσει” σωστά και να είναι έντονο.
Σε χρόνια δύσκολα, όπου τίποτα δεν περίσσευε, οι άνθρωποι αξιοποιούσαν ό,τι τους έδινε ο τόπος τους. Έτσι, μια απλή ρίζα γινόταν μέρος ενός μεγάλου εθίμου, δεμένου με το Πάσχα, τη ζωή και την αναγέννηση.
Ακόμη και σήμερα, σε ορισμένα σπίτια στα Κύθηρα, κυρίως από ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, η συνήθεια αυτή δεν έχει χαθεί. Συνεχίζουν να μαζεύουν το ριζάρι και να βάφουν τα αυγά όπως παλιά, κρατώντας ζωντανή μια γνώση που πέρασε από γενιά σε γενιά.
Χρόνια Πολλά
Καλή Ανάσταση.
Πληροφορίες – ρίζες: Γιάννης Κοντολέων
Επιμέλεια δημοσιευσης – φωτογραφία Παναγιώτης Μπαχτής – TSIRIGO FM
